Wijkgeschiedenis: de bouw van Schothorst Noord-West » InSchothorst

Wijkgeschiedenis: de bouw van Schothorst Noord-West

Wijkgeschiedenis: de bouw van Schothorst Noord-West

Hij woont op korte afstand van een van zijn mooiste creaties. Na zijn pensioen werd hij actief als beeldend kunstenaar. Daarvoor werkte hij als architect.

In die laatste hoedanigheid stond Nico van Vliet begin jaren ’80 van de vorige eeuw aan de wieg van de buurt die in Schothorst Noord-West werd gebouwd als deel van wat tegenwoordig als buurtcombinatie Elly Takmanstraat bekend staat.

Daar waar nieuwe buurten of wijken doorgaans worden gebouwd op vierkante kavels, kreeg Nico een groot asymmetrisch weiland toegewezen dat begrensd wordt door de Hamseweg in het noorden, het Heer Halewijnpad in het zuiden en de Kattenbroekerweg in het oosten.

Het begin van de jaren ’80 werd gekenmerkt door een forse economische malaise. Het gevolg daarvan voor de bouwsector was voelbaar in de vorm van kostenbesparingen en het beknibbelen op ontwerpkosten.

Lopend door de buurt zie je daar echter weinig van. Wat direct opvalt is de grote variatie in vormgeving van de woningen, of het nu huur-, koop- of eenpersoonshuishoudens betreft, zonder dat aan de eenheid van het geheel geweld is aangedaan. Die afwisseling maakt de buurt populair, wat ondermeer blijkt uit het relatief lage aantal bewoners dat uit de buurt verhuist. Bouwtechnisch valt de buurt op door de hoge kwaliteit van de woningen. Voor Nico vormde een gedegen kennis van de technische mogelijkheden een absolute voorwaarde om tot een goede vormgeving te komen.

Uitdaging

Juist de bovengenoemde restricties vormden de uitdaging om binnen de beperking van budgetten en de dwingende landelijke regelgeving vanuit ‘een basistype woning zoveel mogelijk varianten te ontwikkelen’. Dat kon alleen op basis van een hechte samenwerking tussen de gemeente Amersfoort, de Stichting Centrale Woningzorg (de voorloper van de huidige Alliantie-Eemland) en de architectengroep waarvan Nico deel uitmaakte. Nico beklemtoont dat een architect goed moet kunnen communiceren en in staat moet zijn om creativiteit aan te wenden om af te kunnen wijken van de vaste patronen waarin binnen de wijkontwikkeling wordt gedacht.

Zo tekende hij ooit voor een wijk in een andere stad een ontwerp dat hem dwingend door een bestuur werd opgelegd in de wetenschap dat het direct als ‘onuitvoerbaar’ de prullenbak in zou verdwijnen om vervolgens met zijn eigen ontwerp te komen. Zo reken je af met ego’s waarmee je nooit direct het gevecht moet aangaan en toch trouw kunt blijven aan de eigen integriteit als vakman.

Afwijkend patroon 

Een luchtfoto van ‘zijn’ buurt in Schothorst laat het afwijkende patroon zien van lange hoekig gebogen huizenrijen die onderling verschillen in tal van vormen en volume. Vergelijk je dit met de later gebouwde buurten in Schothorst die in hun eenvormigheid veel saaier aandoen en dan springen de verschillen direct in het oog.

Zo zie je in de Elly Takmastraat woningen waarvan de eerste verdieping ‘inspringt’. Het aantal vierkante meters dat daardoor werd bespaard kon worden aangewend voor een grotere huiskamer en keuken. Ook kregen de bergingen bij de woningen een puntdak met dakpannen, hetgeen veel meer eenheid bracht in de uitstraling van een straat terwijl kosten gelijk bleven in vergelijking met de platte daken.

Alternatief

Door te luisteren naar de verhalen van Nico over hoe een complex woningen, een bungalow of een buurt tot stand komt, ga ik anders kijken naar wat kenmerkend is voor de architectuur van een huis of buurt. En vraag ik mij af waarom delen van Schothorst zo inspiratieloos gebouwd lijken te zijn, daar waar een goed alternatief om de hoek aanwezig was.

Nico zal zich in deze discussie niet mengen. Hij schildert tegenwoordig met dezelfde creatieve ontdekkingsdrang als waarmee hij voorheen huizen ontwierp. En praat daar bescheiden over, omdat hij vindt dat hij nog heel wat te ontdekken heeft.

Het doet mij denken aan een Duits gezegde: “In der Beschränkung zeigt sich der wahre Meister”.

15/02/2018 / by / in
Comments